Deniz Anası Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Denizanaları veya diğer adıyla Medüzler, Scyphozoa ve Cubozoa sınıflarında bulunan beyni ve kalbi olmayan kemiksiz sıradışı bir deniz canlısıdır. Cubozoa sınıflarında bulunan türleri zehirli olup Scyphozoa sınıfındaki türler daha büyük boyutta denizanalarıdır. Serbestçe yüzen bu deniz canlılarının %95’i sudan meydana gelmiştir.

Şimdiye kadar yaklaşık olarak iki bin tane denizanası sınıflandırılmıştır. Bunlardan yaklaşık orlarak yetmiş tanesi tehlike oluşturabilecek zehir düzeyine sahiptir. Kutu denizanası en ölümcül zehre sahip olanıdır. Kutu denizanası dünyanın en zehirli canlı türlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Zehri bir insanı 90 dakika gibi kısa bir süre içinde öldürebilecek güce sahiptir.Ayrıca dokunçlarının boyu 3 metreyi bulmaktadır. Yaşam alanı ise genellikle Hint Pasifiği bölgesidir.

Denizanaları yassılaşmış olan vucutları ve yüzmeye uygun bir şekilde gelişmiş canlılar olarak tanımlanabilirler. Vücut şekli çoğunlukla yayvan ya da kubbeli bir şemsiye şeklindedir. Poliplerden daha karmaşık yapılı varlıklardır. Yüzme organı olarak bir şemsiye gelişmiştir. Bu organ sayesinde hayvan ileriye doğru hareket eder. Beyinleri olmayan deniz analarında beyin yerine sinir sistemleri ışığa ve kokuya duyarlı şekilde gelişmiştir. Genellikle küçük balıklarla ve diğer küçük deniz canlılarıyla beslenerek yaşamlarını sürdürürler. Vücutları hidrodinamik yapıda olmadığı için yavaş yüzerler ve avlarını yakalamalarına yardımcı olacak şekilde bir dalgalanma yaratırlar. Denizanalarının çoğalma şekli eşeysiz üreme şekli olan tomurcuklanmayla ürerler.

Denizanasının Cubozoa sınıfında bulunan türleri dokungaçlarında zehir taşırlar. Bu zehirli maddeyi bir organel olan nematokist adı verilen kapsülcüklerde barındırırlar. Bunlar milyonlarca mikroskobik yaylı zıkkım ile dolu bu küçük yapılardır. Nematokist’ler tetiklendiğinde (bir canlı dokunçganlarına temas ettiğinde) içerisindeki zehirlerle birlikte yaklaşık 5 G hızına varan bir süratle dışarı çıkarlar. Bu hızlanma bir mermi çekirdeğinin hızından yaklaşık olarak 10 kat fazladır. Saplandığı dokudaki hücrelerin anında şişip patlamasına neden olurlar. Bu doğada oldukça nadir yaşanan olaylardan bir tanesidir ve aynı zamanda doğadaki bir hayvanın fiziksel olarak gerçekleştirebileceği en hızlı olaylardandır. Genellikle bu zehirli organellerini avlanma, kendilerini koruma ve bulundukları yere tutunma amacıyla kullanırlar. Başka bir canlının herhangi bir şekilde bunlarla teması halinde denizanasının ölü olduğu durumlarda bile, zehirlenme söz konusu olabilir.

Denizanaları hiç oksijen olmadan geniş zaman aralıklarında yaşayabildiği saptanmıştır. Genellikle ölü bir denizin olduğu yerde muhakkak orada denizanası vardır. Son yıllarda okyanusların kirlenmesi ile birlikte denizanalarının çoğaldığı bilim adamları tarafından belirtilmektedir.

Deniz Anasının İlginç Özellikleri

  • Denizaanalarının boyları 9-10 metreye kadar olabilmektedir.
  • Denizanalarının vucudu yaklaşık olarak %80-90’ı sudan meydana gelmiştir.
  • Denizanalarının beyni, kalbi ve kemikleri yoktur.
  • Uygun koşullar sağlandığı müddetçe oldukça uzun yıllar yaşarlar.
  • Hareket için vucutlarını şemsiye gibi vücutlarını açıp kapatarak ilerlerler.
  • Bazı türlerin vucutlarında kendilerini korumak için zehir bulunur ve öldürücü olabilmektedir.

Kaynak:

  • http://www.biyolojiegitim.yyu.edu.tr/f/denizana.html
  • https://tr.wikipedia.org/wiki/Denizanas%C4%B1
  • http://www.bilgihanemiz.com/2014/07/deniz-anas-ve-ozellikleri-nelerdir.html